Zakon o porezu na dohodak Republike Srpske

Datum objave: Četvrtak, August 27, 2015
Objavljeno u 2015
1463178633porez11

Narodna skupština Republike Srpske(RS) usvojila je u julu 2015. godine Zakon o porezu na dohodak, koji je objavljen u sl. Glasniku 60/15 dana 31. jula 2015

 U odnosu na prethodni, novi zakon reguliše pojedine oblasti na prilično drugačiji način (način oporezivanja, poresku osnovicu i poreska oslobadjanja).

 Novine u zakonu su sljedeće:

 Predmet oporezivanja pored ranije navedenih, su i

-          Dohodak iz stranih izvora – dohodak koji rezident, kvalifikovani investitor RS ostvari po bilo kom osnovu, odnosno po osnovu rada, imovine, osiguranja i kapitala izvan granica BIH, te prihod koji je rezidentu, kvalifikovanom investitoru, isplaćen od strane isplatioca koji u vrijeme isplate nije rezident RS. Porez na dohodak iz stranih izvora plaća se godišnje u apsolutnom iznosu, i to za prijavljeni godišnji dohodak taj porez iznosi od 150.000 do 800.000 KM zavisno od visine prijavljenog godišnjeg dohodka. Kvalifikovani investitor obavezan je prijaviti svoju poresku obavezu prema mjestu svog boravišta, odnosno sjedišta jednog od privrednih subjekata u koji je investirao, a porez plaća u roku od deset dana od dana podnošenja poreske prijave (član 45)

 Kvalifikovani investitor je fizičko lice, rezident RS, koji je izvršio investicije u privredu Republike Srpske lično ili putem pravnog lica u njegovom većinskom vlasništvu ili pod njegovom kontrolom i koji ima uredno izmirene poreske obaveze u Republici Srpskoj. Kvalifikovanim investicijama smatraju se ukupne direktne (podrazumijevaju investicije u nova ili postojeća domaća privredna društva, kao i kapitalne investicije koje za rezultat imaju povećanje osnovnog kapitala ili imovine privrednog društva) ili indirektne investicije (podrazumijevaju investicije u primarnu emisiju obveznica koje emituje RS, izuzev investicija u obveznice za izmirenje ratne štete) izvršene u privredu Republike Srpske u iznosu većem od 5.000.000 KM uložene od 1. januara 2012. godine, pri čemu investicije u trajna obrtna sredstva ne mogu preći 10% od vrijednosti ukupnih investicija.

-     ostalih dohodak  koji podrazumjeva prihode po osnovu članstva u upravnim odborima, nadzornim odborima, odborima za reviziju i drugim organima i tijelima, prihodi od bavljenja profesionalnom sportskom aktivnošću, prihodi po osnovu djelatnosti previdioca, vještaka, sportskih sudija i delegata,  estradnih umjetnika itd. Poreska osnovica ostalog dohotka predstavlja razliku između prihoda i plaćenih doprinosa(član 51, 52)

 Poresko oslobađanja se primjenjuje na prihode od dividendo i udjele u dobiti privrednog drustva, zatim  otpremninu prilikom odlaska u penziju do visine tri posljednje isplaćene neto plate licu koje odlazi u penziju, poklone za djecu radnika do visine 100 KM po djetetu godišnje, na topli obrok do iznosa 4,5 KM dnevno po zaposlenom itd.

Opšta  stopa oporezivanja i dalje je 10%, osim za porez  na dohodak malog preduzetnika, koji se obračunava po stopi od 2% na ukupno ostvareni prihod malog preduzetnika na godišnjem nivou, i ne može biti manji od 600 KM.

 Status malog preduzetnika se dobija po izboru preduzetnika ukoliko ispunjava uslove (član 21.) – da kao fizičko lice obavlja samostalnu djelatnost, izuzev samostalnih zanimanja ( advokati, notari, inženjeri, arhitekti, poreski savjetnici, stečajni upravnici, tumači, prevodioci, novinari, umjetnici, sportisti i druga slična zanimanja),  da mali preduzetnik ne zapošljava više od tri radnika, da ukupan godišnji prihod malog preduzetnika po osnovu obavljanja te djelatnosti ne prelazi iznos od 50.000 KM i da to fizičko lice ne ostvaruje prihod zajedničkim obavljanjem samostalne djelatnosti.

 S druge strane porez na dohodak iz stranih izvora koji se plaća u fiksnom iznosu u zavisnosti od visine investicije (za investiciju do 2.000.000 KM godišnji porez iznosi 150.000 KM, od 2.000.000 KM do 10.000.000 KM godišnji porez iznosi 250.000 KM, od 10.000.000 KM do 20.000.000 KM godišnji porez iznosi 500.000 KM, od 20.000.000 KM do 30.000.000 KM godišnji porez iznosi 600.000 KM, od 40.000.000 KM do 50.000.000 KM godišnji porez iznosi 700.000 KM  i preko 50.000.000 KM godišnji porez iznosi 800.000 KM.

 U skladu sa novim Zakonom, rezident (član 6) je lice koje ima stalno mjesto stanovanja i središte životnih interesa u RS, pri čemu se pod središtem životnih interesa podrazumjeva vlasništvo nad nekretninama vrijednosti preko 300.000 KM, vlasništvo nad udjelom u kapitalu privrednog društva u vrijednosti višoj od 100.000 KM, brak ili vanbračna zajednica sa državljaninom RS/BIH, rad uz izdatu radnu dozvolu, te školovanje, odnosno obrazovanje. Isti član dodatno obrađuje i definiciju stalnog mjesta stanovanja, odnosno definIciju rezidenta i nerezidenta.

 Novi Zakona (član 10) naglašava da se poreska osnovica, između ostalog, umanjuje za iznos uplaćene premije životnog osiguranja kod društva za osiguranje koje posjeduje dozvolu Agencije za osiguranje RS, do 1.200 KM godišnje.

 Član 11 novog Zakona sada detaljnije obrađuje šta se podrazumjeva pod dohodkom od ličnih primanja a isto tako član 14 detaljnije obrađuje definiciju dohodka od samostalne djelatnosti. Što se tiče dohodka od samostalne djelatnosti definisano je da to podrazumjeva preduzetničku djelatnosti, prihode od poljoprivrede, šumarstva i ribolova, samostalnih zanimanja (podrazumjeva  profesionalne djelatnosti fizičkih lica koja su po tom osnovu registrovana u odgovarajućem registru, a naročito advokati, notari, inženjeri, arhitekti, poreski savjetnici, stečajni upravnici, tumači, prevodioci, novinari, umjetnici, sportisti i druga slična zanimanja).

 Što se tiče rashoda (član 17) koji se mogu odbiti od prihoda, a u smislu dohotka od samostalne djelatnosti,  u toku jednog poreskog perioda koji su povezani sa obavljanjem te samostalne djelatnosti je gotovo u potpunosti predefinisan, pa tako se priznaju rashodi za oglašavanje i reklamiranje u visini stvarnih rashoda, ali najviše do 5% od ukupnog prihoda u toj poreskoj godini, zatim dodato je priznavanje manjka zaliha koji se može pravdati višom silom, te amortizacija osnovnih sredstava, dok ostaje isti procenat za sponzorstvo i donacije u visini do 2% prihoda od ukupnog prihoda u toj poreskoj godini, te rashodi koji se tiču toplog obroka (do 4.5 KM dnevno po osobi), troškova prevoza i dnevnica.

 U odnosu na predhodni, novi Zakon detaljno razrađuje prihode koje ostvaruje poreski obveznik od autorskih prava (pisana djela, govorna djela, dramska i muzička djela, kinematografska djela, likovna djela itd.) te osnove za iste (član 29).

 Definisanje prihoda od kapitala u novom Zakonu isključuje prihode od dividende i udjela u dobiti dok se dalje podrazumjeva prihod ostvaren izdavanjem u zakup ili podzakup pokretne i nepokretne imovine, te kamata na zajam.

 Takođe, posebna pažnja posvećena je poreskim obveznicima koji posluju sa povezanim licem, gdje će se prilikom primjene poreskih propisa primijeniti pravilo da bilo koji dobitak ostvaren poslovanjem sa povezanim licem predstavlja dobitak koji se uključuje u poresku osnovicu, a da se bilo koji gubitak koji nastane poslovanjem sa povezanim licem ne može odbiti od poreske osnovice (član 55). Definicija povezanih lica pobliže je definisana članom 54 i podrazumjeva lica koja imaju posebnu vezu koja može materijalno uticati na ekonomske rezultate transakcije između njih, a pri tome se pod posebnim vezama smatraju veze između lica koja su: poslovni partneri, odnos poslodavac zaposleni, te članovi uže i šire porodice, uključujući supružnike, direktne pretke i potomke, sestre i braću, supružnikovog brata i sestru, sestru i brata roditelja ili supružnikovih roditelja.

 Nerezident plaća porez na dohodak prema mjestu ostvarenja prihoda, izuzev nerezidenta iz Federacije BiH i Brčko Distrikta koji ostvaruju dohodak u zajedničkim institucijama i javnim preduzećima BiH koji se nalaze na teritoriji Republike Srpske za dohodak ostvaren u tim institucijama i javnim preduzećima i plaćaju porez prema mjestu prebivališta (član 64).

Porezi se plaćaju akontativno: u trenutku isplate svakog pojedinačnog dohotka (porez po odbitku) i na osnovu poreske prijave. Na osnovu poreske prijave plaća se porez na: dohodak od samostalne djelatnosti, dohodak na kapitalni dobitak, dohodak od kapitala na koje nije plaćen porez po odbitku, dohodak iz stranih izvora i ostale dohotke, ukoliko nije plaćen porez po odbitku ili je plaćen manji iznos, osim za ostale dohotke. Porez po odbitku, za svaki pojedinačni ostvareni dohodak, plaća se u momentu isplate: ličnih primanja, ostalog dohotka, dohotka od autorskih prava, prava srodnih autorskim pravima i prava industrijske svojine i dohotka od kapitala (član 58).

Godišnji porez (član 60) na dohodak fizičkog lica plaća se na osnovu godišnje poreske prijave fizičkog lica na dohodak ostvaren u kalendarskoj godini, u skladu sa ovim zakonom. U godišnjoj poreskoj prijavi iskazuju se svi dohotci ostvareni u toku poreske godine i plaćeni porezi, izuzev prihoda i plaćenog poreza malog preduzetnika i kvalifikovanog investitora.

Poreski obveznik koji ostvaruje dohodak u smislu ovog Zakona dužan je da podnese Poreskoj upravi poresku prijavu do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu, osim ako je drugačije navedeno u ovom Zakonu.

Zaposleni za koga poslodavac plaća porez po odbitku nije dužan podnositi godišnju poresku prijavu ukoliko ne ostvaruje dohodak po drugom osnovu.

Poreski obveznik koji plaća porez na osnovu godišnje prijave ostvaruje pravo iz člana 10 ovog Zakona prilikom podnošenja godišnje poreske prijave, a na osnovu zahtjeva za povrat.

Autor teksta:

Nataša Krejić

Telefon: 051/223-644, 051/227620

E-mail: natasa@afsajic.com