COVID-19 Informacije o mjerama i aktivnostima organa vlasti u BiH

Dana 21.04.2020.godine

Svjetska zdravstvena organizacija proglasila je 11. marta 2020. godine pandemiju zbog širenja novog korona virusa, odnosno bolesti koju virus uzrokuje, a koja se označava skraćenicom COVID-19 (Corona Virus Disease 2019). U Bosni i Hercegovini prvi slučaj oboljenja od COVID-19 zabilježen je 05. marta 2020. godine, a 17. marta je na teritoriji BiH proglašeno stanje prirodne ili druge nesreće. Do današnjeg dana na teritoriji BiH potvrđeno je više od 1300 slučajeva oboljenja.

Na teritoriji Republike Srpske je 3. aprila stupila na snagu Odluka o proglašenju vanrednog stanja zbog aktuelne epidemiološke situacije, usvojena od strane Narodne Skupštine Republike Srpske 28. marta 2020. godine.  Prethodno je Vlada RS dana 16. marta 2020. godine donijela Odluka o proglašenju vanredne situacije. Detaljnije informacije o posljedicama proglašenja vanrednog stanja mogu se pronaći na sljedećem linku: https://advokatskafirmasajic.com/blog/bs/covid-19-odluka-o-proglasenju-vanrednod-stanja-na-teritoriji-republike-srpske/.

Nadležni organi preduzeli su niz mjera i aktivnosti radi sprečavanja širenja pandemije. Aktuelne informacije o korona virusu se mogu pratiti na službenoj stranici Vlade Republike Srpske „Koronavirus u Srpskoj“, kao i na portalu Vlade Federacije BiH COVID-19.ba.

Kratak osvrt na preduzete mjere sa stanjem na dan 21.04.2020. godine nalazi se u nastavku ovog informativnog teksta.

Mjere zdravstvene zaštite i ograničenja slobode kretanja i okupljanja

Bosna i Hercegovina:

  • Zabranjen je ulazak svim stranim državljanima koji ulaze u BiH, a izuzetak su: zdravstveni radnici, lica kojima je potrebno liječenje, prekogranični radnici, službe i timovi civilne zaštite, pripadnici snaga NATO-a i drugih zemalja partnerstva za mir, kao i NATO štaba u BiH, osobe s boravkom u BiH, osobe koje su u tranzitu kroz BiH bez zadržavanja i osobe koje imaju izdatu dozvolu od Savjeta ministara;
  • Sva lica koja uđu u BiH idu u karantin u trajanju od 14 dana (U RS se izuzimaju: vozači u međunarodnom saobraćaju – lokalni vozači ostaju u svojim domovima između tura, a strani vozači ne smiju da napuštaju svoja vozila dok su u tranzitu; akreditovano diplomatsko-konzularno osoblje; zdravstveni radnici; Predsjednik, premijer, članovi vlade i srpski član Predsjedništva BiH. U FBiH izuzeti su vozači, piloti i posada u međunarodnom prometu – lokalni vozači ostaju u svojim domovima između tura, a strani vozači ne smiju da napuštaju svoja vozila dok su u tranzitu; lica koja se kreću u pograničnom prometu i lica u prekograničnom kretanju);
  • Na graničnim prelazima u BiH postavljen šatorski karantin na lokacijama: Gradiška, Kozarska Dubica, Brod, Šamac, Bijeljina, Višegrad, Orašje, Velika Kladuša/Maljevac, Kamensko, Gorica, Bosansko Grhovo/Strmica, Doljani, Osoje, Čepikuće, Neum I, Neum II, Ivanica, Izačić i Bijača, namijenjen za lica koja ulaze u BiH iz inostranstva.
  • Obezbijeđeno je vršenje kontrole lica kojima je određena kućna izolacija, a sva lica za koja ne poštuju mjere kućne izolacije biće upućena u karantin;
  • Javno se objavljuju lično ime, kao i mjesto prebivališta/boravišta lica za koje se utvrdi da ne postupaju u skladu sa izrečenim mjerama izolacije ili karantina;
  • Zabranjena su sva javna okupljanja u BiH, a sve sportske priredbe su otkazane.

Brčko distrikt Bosne i Hercegovine:

  • Zabrana kretanja svih građana za vrijeme policijskog časa u periodu od 21:00 do 05:00h;
  • Zabrana okupljanja i zajedničkog kretanja tri ili više osoba na javnim mjestima i otvorenim i zatvorenima javnim površinama.

Federacija Bosne i Hercegovine:

  • Zabrana kretanja svim licima starijim od 65 godina izuzev u periodu od 6-10 aprila između 08:00h i 12:00h, a osobama mlađim od 18 godina dozvoljeno je kretanje u vozilu;
  • Zabrana kretanja svih građana na javnim površinama za vrijeme trajanja policijskog časa od 20:00 do 05:00h;
  • Zabrana kretanja i zadržavanja na otvorenom prostoru više od jedne osobe na udaljenosti manjoj od 1,5 metar;
  • Zabrana prevoza više od 1 osobe u automobilima taksi službe;
  • Obustava posjeta i izlazaka svih migranata u svim izbjegličko-prihvatnim centrima, privremenim centrima i azilantskom centru, kao i svim štićenicima u ustanovama socijalne zaštite i Kazneno-popravnih zavoda;
  • U FBiH je produžen rok primjene 38 prethodno donesenih naredbi do 30. aprila 2020. godine.

Republika Srpska:

  • Zabrana kretanja svim osobama starijim od 65 godina od 00:00 do 24:00h (75 godina za građane iz ruralnih područja i pčelare koji posjeduju rješenje o registraciji pčelinjaka), izuzev utorkom i petkom od 07:00 do 10:00h;
  • Zabrana kretanja na području Grada Banja Luka svim osobama ispod 65 godina utorkom i petkom u periodu od 07:00 do 11:00h;
  • Zabrana kretanja svih građana na javnim površinama za vrijeme trajanja policijskog časa u periodu od 20:00 do 05:00h;
  • Zabrana okupljanja u grupama većim od tri osobe na javnim mjestima;
  • Obavezno je pridržavanje mjere rastojanja od dva metra i nošenje zaštitne maske i rukavica na otvorenom prostoru;
  • Zabrana kretanja svim licima izvan mjesta prebivališta/boravišta od subote u 12:00h do nedjelje u 18:00h;
  • Zabrane se ne odnose na: zdravstvene radnike na zadatku, lica kojima je neodložno potrebna zdravstvena pomoć, pripadnike MUP-a RS i druge pripadnike agencija za provođenje zakona i organizacija koja vrše javna ovlašćenja koji su na zadatku, lica sa potvrdom poslodavca o potrebama kretanja zbog nesmetanog obavljanja procesa rada i lica sa dozvolom za kretanje koju izdaje MUP RS, te domaće i strane prevoznike koji vrše prevoz stvari u drumskom saobraćaju uz predočavanje dokaza o vršenju prevoza;
  • Naloženo je svim licima koja su prešla granicu na teritoriji FBiH ili Brčko distrikta i dobila rješenje kojim se stavljaju pod zdravstveni nadzor u kućnoj sredini u RS, da se odmah, a najkasnije u roku od 12 časova od ulaska u BiH, jave radi smještaja u karantin u jedinici lokalne samouprave u mjestu prebivališta/boravišta u trajanju od 14 dana, pod prijetnjom prinudnog smještaja u karantin. Naloženo je jedinicama lokalne samouprave da u slučaju potrebe za građane sa prebivalištem/boravištem na njenoj teritoriji, koji dolaze iz inostranstva, obezbjede prevoz i pratnju sa graničnih prelaza u FBiH i Brčko Distrikta do najbližeg karantina u jedinicama lokalne samouprave nakon završene procedure u karantinu iz kojeg se upućuje. Otpuštanje lica iz karantina lokalnih samouprava regulisano je zaključkom od 13. aprila kojim se propisuje postupak sa licima smještenim u karantin;
  • Obavezna je policijska pratnja svih lica koja na graničnim prelazima ulaze u RS počev od 1. aprila u 12:00h;
  • Poslodavci mogu radnicima izdavati potvrde o potrebama kretanja zbog nesmetanog obavljanja procesa rada na osnovu kojih će im biti odobreno kretanje u vrijeme trajanja zabrane kretanja, a licima koja nemaju poslodavca potvrde o potrebi kretanja izdaje MUP RS. Obrazac potvrde objavljen je na sajtu Vlade RS;
  • U RS sva pravna lica, preduzetnici i fizička lica koja pružaju usluge građanima da obavezni su da usluge pružaju zaštićeni maskom i rukavicama, da obezbijede masku i rukavice građanima koji ih nemaju, a koriste njihove usluge, te da obavezno sprovode mjere dezinfekcije;
  • JZU UKC RS, sve bolnice i domovi zdravlja u RS mogu sprovoditi samo hitne medicinske postupke, a sve ostale zdravstvene usluge odlažu se do daljnjeg;
  • U RS je od 17. aprila na snazi Uredba sa zakonskom snagom o prestanku važenja Uredbe sa zakonskom snagom o zabrani izazivanja panike i nereda za vrijeme vanrednog stanja;
  • U RS je produženo važenje svih prethodno donesenih zaključaka u vezi sa vanrednom situacijom i vanrednim stanjem do 27. aprila 2020.godine;
  • Vlada RS donijela je 15. aprila Odluku o isplati jednokratne novčane pomoći zaposlenima u javnim zdravstvenim ustanovama u pojedinačnom iznosu od 1.000 KM;
  • Grad Banja Luka je na više lokacija uspostavio karantin za oboljele, i za lica kojima je izrečena mjera izolacije. U Banjoj Luci nije dozvoljeno okupljanje na tvrđavi Kastel, u studentskom kampusu i na fudbalskim igralištima u Banjaluci, na Banj brdu, Parku Mladen Stojanović, obalama Vrbasa, teretanama u prirodi i zelenim površinama oko novog mosta na mjestu nekadašnjeg Zelenog mosta;
  • Starijoj populaciji, bolesnim i nemoćnim licima je u okviru akcije “Niste sami” omogućena dostava na kućnu adresu namirnica i lijekova. Sve preventvne mjere u Banjoj Luci koje se odnose na gradski prevoz, predškolsko vaspitanje, zanate i usluge, javna okupljanja i sl. produžene su do 13. aprila 2020.godine.

Saobraćaj i transport

  • Svi granični prelazi prema Republici Srbiji su zatvoreni za putnički saobraćaj – vazdušni, drumski, željeznički i vodeni, a za robni saobraćaj otvoreni su prelazi Karakaj, Vardište i Rača. Granični prelaz kojim se odvija tranzitni saobraćaj preko BiH sa Republikom Srbijom je Rača;
  • Granični prelazi sa Crnom Gorom zatvoreni su za sve, osim za njihove državljane, strance koji imaju prijavljen boravak i vozače teretnih vozila. Za robni promet sa Crnom Gorom otvoren je granični prelaz Klobuk;
  • Granični prelazi sa Republikom Hrvatskom zatvoreni su za sve, osim za njihove državljane, strance koji imaju prijavljen boravak i vozače teretnih vozila. Republika Hrvatska je od 2. aprila od 07:00h privremeno zatvorila sve granične prelaze za pogranični promet između Hrvatske i BiH. Prethodno su definisani granični prelazi za prevoz robe u drumskom prometu u tranzitu kroz BiH, te su prema R. Hrvatskoj određeni sljedeći prelazi: Bijača, Stara Gradiška i Slavonski Šamac, a izuzetak je Neum kroz koji se nesmetano odvija saobraćaj za Hrvatsku. Teretna motorna vozila koja iz BiH idu u R. Hrvatsku po robu (uvoz/izvoz) mogu preći državnu granicu preko drugih graničnih prelaza, pod uslovom da im preduzeće iz R. Hrvatske pribavi potrebnu dozvolu;
  • Poslodavcima sa sjedištem u RS, odnosno FBIH naloženo je da izdaju potvrdu o angažovanju vozača u međunarodnom prevozu stvari u toku vanredne situacije;
  • Za vozače i suvozače teretnih vozila prilikom obavljanja međunarodnog transporta robe u drumskom saobraćaju, neće se primjenjivati odluka o zabrani ulaska stranaca u BiH. Vozačima vozila u međunarodnom transportu, po dolasku u BiH, izdaje se Rješenje o stavljanju u izolaciju na lokaciji koju vozač navede, u trajanju boravka u BiH, odnosno od ulaska u BiH do odlaska na sljedeći prevoz, tj. do isteka roka iz rješenja o stavljanju u izolaciju. Vozač koji nije državljanin BiH dužan je da izolaciju provede u vozilu. U slučaju međunarodnog tranzita robe drumskim putem boravak posade teretnog vozila u BiH ograničen je na najviše 12 sati;
  • Počev od 30. marta u 06:00 časova do 30.4.2020. do 24:00 sati zatvoreni su za putnički saobraćaj: Aerodrom Sarajevo, Aerodrom Mostar, Aerodrom Tuzla i Aerodrom Banja Luka (izuzetak su humanitarni letovi, hitan medicinski prevoz, prevoz u cilju traganja i spasavanja, te prevoz pošte i robe, kao i tehnički letovi bez iskrcavanja putnika i prinudna slijetanja). Aerodrom Sarajevo je predviđen za obnašanje funkcije „vazdušnog mosta“ preko kojeg će u BiH stizati lijekovi i pomoć. Avio-kompanija “Ryanair” je otkazala sve letove iz Banjaluke do 1. maja. “Air Serbia” je počev od 19. marta privremeno obustavila sve letove, uključujući i prevoz putnika na relaciji Beograd-Banja Luka. „Turkish Airlines“ obustavila je sve međunarodne letove do 20. maja 2020. godine. Aviokompanija “Wizz Air” obustavila je sve letove iz i prema Tuzli do 30. aprila 2020. godine;
  • Željeznice RS su obustavile lokalni putnički saobraćaj na svim relacijama.
  • U FBiH važi obustava javnog linijskog i vanlinijskog prevoza putnika u cestovnom i željezničkom prevozu, izuzev taxi-službi;
  • U BiH je obustavljen javni gradski prevoz;
  • U RS je obustavljen međugradski javni prevoz i javni prevoz u drumskom saobraćaju na područnim republičkim autobuskim linijama (do 50 km);

Ugostiteljstvo, trgovina i zanatstvo

Republika Srpska:

Federacija Bosne i Hercegovine:

  • Do 30.aprila obustavljen je rad u djelatnosti trgovine, a izuzimaju se: trgovine prehrambenih proizvoda, prodavnice higijenskih proizvoda, ribarnice, mesnice, apoteke, specijalizovane prodavnice medicinskih, veterinarskih proizvoda i opreme, trgovine repromaterijala, poljoprivredne apoteke, benzinske pumpe, kiosci, pekare, hemijske čistionice, specijalizovane prodavnice za prodaju ortopedskih i drugih pomagala, specijalizovane prodavnice dječije opreme, prodavnice hrane za životinje, prodavnice građevinskog, vodovodnog i elektro materijala, logistički i distributivni centri hrane, pića i higijenskih proizvoda, veledrogerije, knjižare, trgovine autodijelova, autoservisi i autopraonice, prodavnice kućanskih aparata i bijele tehnike, trgovine namještaja, trgovine vatrogasnih sistema i opreme za sigurnosne agencije;
  • Do 30.aprila obustavljeno je pružanja usluga u ugostiteljskim objektima svih kategorija (restorani, picerije, slastičarnice i sl.), izuzev usluga proizvodnje i dostave hrane, rad javnih kuhinja kao i proizvodnja i posluživanje hrane za goste hotela;
  • Do 30.aprila zabranjen je rad privatnih stomatoloških ordinacija i privatnih zubotehničkih laboratorija;
  • Do 30.aprila obustavljeno je pružanje usluga u frizerskim i kozmetičkim salonima i igraonicama, nargila, cafe i bistro barovima, klubovima, diskotekama, kazinima, sportskim kladionicama, kinima, muzejima, pozorištima, koncertnim dvoranama, umjetničkim galerijama, javnim bazenima i kupalištima, sportskim i rekreacijskim centrima i sl;
  • Do 30.aprila obustavljen je rad otvorenih pijačnih, tržnih prostora i prostora oko prodajnih objekata osim otvorenog pijačnog i tržnog prostora sa poljoprivredno prehrambenim proizvodima;

Rad državnih i republičkih organa, privrednih društava i drugih poslovnih subjekata

  • U RS državni organi, republički organi uprave, organi jedinica lokalne samouprave i ostali subjekti koji vrše javna ovlaštenja dužni su organizovati svoj rad sa minimalnim brojem potrebnih izvršilaca poslova na licu mjesta, dok će ostala lica uputiti na rad od kuće, ograničiti broj osoba koje istovremeno mogu da uđu i borave u prostorijama organa, onemogućiti zadržavanje u prostorijama organa i pravljenje dužih redova, održavati rastojanje među građanima u zatvorenim prostorijama od najmanje 1 metar uz preduzimanje mjera dezinfekcije i higijene.
  • U FBiH je naređeno da se rad sa strankama/klijentima organizuje tako da se omogući najmanje 1,5 metar između lica;
  • U PRAVOSUDNIM ISNTITUCIJAMA ročišta se neće održavati izuzev onih hitne prirode, broj zaposlenih je redukovan, skraćeno je radno vrijeme, prijem i otprema pismena vrši se putem pošte. Predsjednik RS donio je 6. aprila Uredbu sa zakonskom snagom o rokovima i postupanju u sudskim postupcima za vrijeme vanrednog stanja za teritoriju Republike Srpske. Visoki sudski i tužilački savjet BiH usvojio je 3. aprila Inicijativu za dopune zakona o krivičnom postupku u cilju omogućavanja provođenja „on-line“ suđenja u neodložnim i hitnim predmetima u kojima postoji zdravstveni rizik za učesnike u postupku;
  • Od 11. aprila u RS je na snazi Uredba sa zakonskom snagom o rokovima i postupanju u upravnim postupcima i drugim postupcima određenim posebnim materijalnim propisima za vrijeme vanrednog stanja;
  • POLICIJSKA UPRAVA BANJA LUKA saopštila je da će šalteri za izdavanje ličnih dokumenata i registracije vozila raditi u skraćenom vremenu od 07:00-15:00 časova;
  • POŠTE RSod 20. marta 2020. godine primijenjuju izmijenjeno radno vrijeme sa korisnicima poštanskih usluga, te su uvedena ograničenja u izvozu i uvozu međunarodnih pošiljki. Omogućeno je da preporučene pošiljke za osobe starije od 65 godina u pošti može preuzeti punoljetna osoba koja predoči važeći lični dokument primaoca pošiljke;
  • FOND ZDRAVSTVENOG OSIGURANJA RS produžio je finansiranje zdravstvenih usluga u javnim zdravstvenim ustanovama za sve građane (osigurane i neosigurane) do 30. aprila 2020. godine;
  • FOND PIO RS obavijestio je korisnike prava na starosnu penziju, starije od 65 godina, da postoji mogućnost da se na osnovu jednokratne punomoći,čiji se obrazac nalazi na sajtu Fonda, ovlasti drugo lice da podigne njihovu penziju;
  • AGENICJA ZA JAVNE NABAVKE BiH izdala je saopštenje da se u situaciji krajnje hitnosti, kada nije moguće primjeniti redovne postupke javne nabavke, može koristiti pregovarački postupak bez objavljivanja obavještenja o nabavci pod uslovima propisanim zakonom. Ugovornim organima je na raspolaganju mogućnost da izvrše izmjene i dopune tenderske dokumentacije na način da produže rokove za dostavljanje ponuda za izvjestan period uz obrazloženje koje će se temeljiti na situaciji u BiH uzrokovanoj pandemijom korona virusa. U pogledu prava ponuđača i dr. zainteresovanih lica da prisustvuju otvaranju ponuda, kao i obilaska lokacija, Agencija napominje na potrebu poštovanja preporuka u pogledu uslova i broja lica koja se mogu nalaziti na jednom mjestu. Preporučeno je da se pregovarački postupak ili drugi postupci koji predviđaju pregovaranje sprovode telefonskim putem. Ugovorni organi moraju poštovati odredbe koje se tiču ovjeravanja dokumenata, ali mogu izvršiti izmjene tenderskih dokumentacija i smanjiti traženje ovjerenih dokumenata, osim onih što Zakon striktno traži, a koji su propisani u članovima 45. i 52. Zakona o javnim nabavkama BiH. Ugovorni organ je primarno obavezan da poštuje sve mjere, preporuke i zabrane izdate od strane nadležnih organa, u skladu sa kojima ugovorni organ omogućava uvid u ponude ponuđačima, uz zabranu vršenja diskriminacije po bilo kojem osnovu;
  • POSLODAVCIMA je preporučeno da ne raskidaju radne odnose sa radnicima, jer u suprotnom neće biti u mogućnosti da ostvare pravo na pomoć Vlade RS koja će biti definisana u narednom periodu. Dodatno, preporučeno je da se proces rada organizuje sa minimalnim brojem izvršilaca na licu mjesta, i da se uvedu pojačane mjere dezinfekcije na radnom mjestu.

Privreda, finansije i bankarstvo

  • ·       U RS je od 14. aprila na snazi odluka Vlade RS kojom se proglašava postojanje ozbiljnih poremećaja na tržištu RS uslijed okolnosti nastaklih kao posljedica pojave korona virusa;
  • . Vlada FBiH je prethodno donijela odluku kojom zadužuje Službu za zajedničke poslove organa i tijela FBiH da za 50% umanji iznose zakupnine za korištenje poslovnih prostora kojima upravlja, te odluku o smanjenju doprinosa za zdravstveno osiguranje zaposlenika na radu u inostranstvu. Usvojena je informacija o Programu aktivnosti Vlade za stabilizaciju privrede i saniranje posljedica pandemije korona virusa, i to: uspostavu posebnog fonda za stabilizaciju privrede, potom uspostavu garantnog fonda, uvođenje moratorijuma na otplatu kredita, te uvođenje kreditnih linija za privredu, posebno mala i srednja preduzeća;
  • Od 14. aprila u RS je na snazi Uredba o određivanju marže koja se primjenjuje prilikom formiranja cijena naftnih derivata;
  • U FBiH na snazi je Odluka kojom je propisano utvrđivanje marži u trgovini (kalkulativne cijene) za pojedine životne namirnice, osnovne higijenske i druge proizvode na način da su pravna i fizička lica obavezna utvrditi i primjenjivati marže tako da one ne prelaze nivo marži tih proizvoda na dan 5. mart 2020. godine;
  • Od 11. aprila u RS je na snazi Uredba sa zakonskom snagom o poreskim mjerama za ublažavanja ekonomskih posljedica nastalih usljed bolesti COVID-19, kojom su propisane mjere za vrijeme vanredne situacije i vanrednog stanja, kao i produženje rokova za plaćanje određenih poreskih obaveza;
  • U RS je od 7. aprila na snazi odluka kojom se određuju privremene mjere koje se odnose na obaveze korisnika – fizičkih lica kojima su sredstva plasirana putem finansijskih posrednika ili direktno iz fondova kojima upravlja IRB RS, a kojom je propisano da će se korisnicima – fizičkim licima koji upute zahtjev direktno ili putem finansijskog posrednika IRB RS, odobriti moratorijum ili grejs period u trajanju od tri do šest mjeseci, uz produženje roka otplate za isti period. Prethodno je Vlada RS donijela odluku o prolongiranju plaćanja obaveza po osnovu rata kredita privrednih subjekata za april, maj i juni, prema IRB RS do 30. juna 2020. godine, a IRB RS odobrila je tromjesečni moratorijum korisnicima zajmova i direktnih plasmana odobrenih iz sredstava fondova kojim upravlja IRB RS, počev od 1. aprila 2020. godine;
  • PORESKA UPRAVA RSobavijestila je poreske obveznike da je rok za predaju godišnjih poreskih prijava produžen do 30. aprila 2020. godine.
  • U RS je od 7. aprila stupila na snagu Odluka o načinu izmirenja poreza na dohodak i doprinosa za mart 2020. godine, a kojom je određeno da će se sredstva za izmirenje obaveza po osnovu poreza i doprinosa obezbjediti iz sredstava Fonda solidarnosti, i to za obaveze koje se odnose na plate radnika zaposlenih kod poslodavaca koji su prestali sa poslovanjem uslijed mjera za sprečavanje širenja virusa korona, a koji su radnicima isplatili neto platu za mart 2020. godine i obaveze po osnovu doprinosa lica koja ostvaruju dohodak kod samostalnih djelatnosti koji su prestali sa poslovanjem, odnosno kojima je rad zabranjen. Poslodavci i lica koja ostvaruju dohodak kod samostalnih djelatnosti obavezni su dostaviti Poreskoj upravi RS mjesečnu prijavu poreza po odbitku (Obrazac 1002) o isplaćenim neto platama i obračunatim obavezama po osnovu poreza na dohodak i doprinosa. Poslodavci i lica koja ostvaruju dohodak od samostalne djelatnosti, a koji ispunjavaju uslove propisane odlukom, podnose Poreskoj upravi RS pisanu izjavu sa zahtjevom najkasnije do 11. maja 2020. godine za mjesec mart 2020. godine;
  • PORESKA UPRAVA FBiH produžila je rok za podnošenje poreskih prijava do 15. aprila 2020. godine;
  • SAVJET MINISTARA BiHje donio odluku kojom je utvrđeno oslobađanje od obračuna i plaćanja indirektnih poreza i povrat već plaćenih indirektnih poreza na opremu i sredstva donirana od strane domaćih i međunarodnih subjekata za potrebe prevencije, suzbijanja i otklanjanja epidemije;
  • SAVJET MINISTARA BiH usvojio je 1. aprila Informaciju Ministarstva spoljne trgovine i ekonomskih odnosa o zajedničkoj listi vitalnih proizvoda utvrđenoj od strane CEFTA Sekretarijata u vezi sa olakšavanjem prometa usljed krize uzrokovane virusom korona. Lista osnovnih proizvoda važnih za stanovništvo (meso i mesne prerađevine, mlijeko i mliječne proizvode, povrće, voće) biće tretirana kroz tzv. zelenu prioritetnu traku prilikom prometa na određenim graničnim prelazima;
  • SPOLJNOTRGOVINSKA KOMORA BiH obavijestila je 19. marta zainteresovane subjekte o mogućnosti podnošenja zahtjeva radi izdavanja “potvrde o višoj sili (lat. Vis Maior), koja služi da se iz objektivnih razloga (vremenske nepogode, redukcije energenata, zemljotres, itd.), privremeno ili trajno, stavi van snage obaveza iz ugovornog odnosa, te da se omogući društvu da svojim poslovnim partnerima dokaže nemogućnost poštovanja ugovornih obaveza iz razloga koji se nisu mogli predvidjeti, otkloniti niti izbjeći. Potvrdu o višoj sili nije potrebno pribavljati za ugovore koji nemaju međunarodni element (ugovori zaključeni u BiH i važe samo za teritoriju BiH). STK je 10. aprila objavila Analizu podataka o spoljnotrgovinskoj razmjeni između Bosne i Hercegovine i drugih zemalja u period od januara do marta 2020. godine i analize o uticaju pandemije na spoljnotrgovinsku ramjenu u pojedinim sektorima i za pojedine proizvode. STK je obaviještena od strane CEFTA Sekretarijata i Ministarstva spoljne trgovine i ekonomskih odnosa BiH da je 10. aprila dogovorena lista osnovnih roba koja je operativna za Zelenu traku od 13. aprila, a na web stranici CEFTA objavljena je lista osnovnih roba koje imaju prednost u odnosu na drugu robu;
  • PRIVREDNA KOMORA RS obavijestila je 13. aprila privredna društva u RS da će na zahtjev privrednog društva (uz priloženu izjavu društva kojom obrazlaže nastalu situaciju i negativne posljedice) besplatno izdavati potvrdu kojom privredno društvo dokazuje da je pretrpilo štetne posljedice zbog COVID-19 ili mu je rad bio ograničen ili privremeno zabranjen, uslijed uvođenja vanredne situacije i vanrednog stanja. Prethodno je PK RS dostavila nadležnim institucijama RS i BiH prijedlog seta mjera podrške privredi sa ciljem ublažavanja posljedica uticaja virusa korona na privredu Srpske. Pozvani su svi domaće privrednike koji se suočavaju sa teškoćama u poslovanju prouzorkovanim širenjem virusa korona, da ispune anketu (koja se može naći na web-stranici Privredne komore) i prijave probleme u poslovanju, na osnovu čega će biti kreirane mjere za podršku privredi;
  • RSdonijela je Odluku o privremenim mjerama banaka za ublažavanje negativnih ekonomskih posljedica uzrokovanih virusnim oboljenjem COVID-19, i Odluku o privremenim mjerama mikrokreditnim organizacijama za ublažavanje negativnih ekonomskih posljedica uzrokovanih virusnim oboljenjem „COVID-19“. Privremene mjere odnose se na odobravanje olakšica klijentima banaka kao što su: moratorijum, uvođenje grejs perioda za otplatu glavnice kreditnih obaveza na period od najduže 6 mjeseci, odobravanje dodatnog iznosa izloženosti i dr. Agencija je 3. aprila na svojoj web stranici objavila odgovore na pojedina pitanja banaka, vezano za Odluku o privremenim mjerama;
  • AGENCIJA ZA BANKARSTVO FBiHobavijestila je javnost da će biti uveden moratorij ili druga olakšica na otplatu kredita svim građanima kojima je smanjena kreditna sposobnost kao posljedica negativnih efekata proglašenog stanja nesreće u Federaciji BiH, a mjerom nisu obuhvaćeni zvaničnici, državni zaposlenici, zaposlenici javnih preduzeća, korisnici budžeta, kao i svi drugi kojima se primanja redovno isplaćuju, osim u izuzetnim slučajevima. Agencija je prethodno usvojila odluke o privremenim mjerama za tretman kreditnih obaveza fizičkih i pravnih lica u bankama i nedepozitnim finansijskim institucijama, na osnovu kojih se klijentima mogu odobriti posebne mjere, kao što su: moratorijum, uvođenje grejs perioda za otplatu glavnice, odobravanje dodatnog iznosa izloženosti, te druge mjere sa ciljem olakšavanja izmirivanja kreditnih obaveza i održavanja poslovanja klijenata;
  • U RS je formiran FOND SOLIDARNOSTI, a od 16. aprila je na snazi Uredba sa zakonskom snagom o Fondu solidarnosti za obnovu Republike Srpske kojom se uređuju status, djelatnost, organizacija Fonda, izvori sredstava, upravljanje i raspolaganje namjenskim sredstvima, uspostavljanje Jedinstvenog registra šteta i način sanacije štete;
  • Od 11. aprila u RS je na snazi Uredba sa zakonskom snagom o oslobađanju plaćanja naknada za priređivanje igara na sreću;
  • GRAD BANJA LUKAje 29. marta donio set ekonomsko-socijalnih mjera za pojedine djelatnosti čiji je rad potpuno zabranjen ili ograničen, te su utvrđene subvencije, olakšice ili otpisi (npr. oslobađanje od plaćanja komunalnih taksi, naknada za zauzimanje javne površine, zakupnina i sl), a preduzetnici i poslovni subjekti će do 5. maja moći popuniti elektronski upitnik o poteškoćama u poslovanju. Grad Banjaluka pozvao je poslovne subjekte da se prijave za olakšice koje je Grad definisao kroz set ekonomskih mjera kako bi se olakšala teška situacija izazvana pojavom korona virusa, a prijava se podnosi Odjeljenju za lokalni ekonomski razvoj i strateško planiranje do 31. decembra 2020. godine;
  • Skupština grada Banja Luka usvojila je 10. aprila paket mjera za pomoć poslovnoj zajednici i građanima, s ciljem saniranja ekonomskih posljedica epidemiološke krize.

Obrazovanje i kultura

  • Zatvorene su sve osnovne i srednje škole i visokoškolske ustanove u BiH, a obrazovni proces se odvija se putem nastave na daljinu;
  • Od 11. aprila u RS je na snazi Uredba sa zakonskom snagom o izmjenama i dopunama Zakona o osnovnom vaspitanju i obrazovanju, te Uredba sa zakonskom snagom o izmjenama i dopunama Zakona o srednjem obrazovanju i vaspitanju, koje imaju za cilj zakonsko regulisanje načina izvođenja nastave u osnovnim i srednjim školama u novonastalim okolnostima proglašene vanredne situacije i vanrednog stanja;
  • Upis djece u prve razrede će se odviti kada se za to budu stekli uslovi.
  • Odgađene su sve aktivnosti oko realizacije ekskurzija i škola u prirodi za osnovne i srednje škole planirane u aprilu, maju i junu 2020. godine, a biće organizovane u skladu sa mogućnostima i kada se za to budu stekli uslovi;
  • Aprilski ispitni rok za studente biti održan kada se za to steknu uslovi;
  • Zatvoreni su svi vrtići, izuzev jednog vrtića u okviru Centra za predškolsko vaspitanje i obrazovanje RS za smještaj djece za koje ne postoji alternativa čuvanja kod kuće. Boravak djece u sistemu vrtića iz sastava Centra neće se plaćati za mjesec april, dok će račun za mart biti umanjen u iznosu od 50%;
  • Sve predstave u pozorištima, kao i druge kulturne priredbe u BiH otkazane su do kraja marta 2020. godine;
  • Grad Banja Luka otkazao je sve manifestacije planirane za Dan Grada 22. aprila, a u večernjim satima najavljen je on-lajn program. Otkazane su i manifestacije koje JU Turistička organizacija grada Banjaluka organizuje svake godine u proljećnim i ljetnim mjesecima – maju Ćevap fest i jul Kozara etno i Ljeto na Vrbasu.

Napomena: Gore navedene informacije osmišljene su tako da omoguće pregled najvažnijih mjera i aktivnosti preduzetih od strane nadležnih organa javne vlasti. Informativni tekst ne predstavlja detaljan pravni savjet za svaki pojedinačni slučaj.

About the author