1.      Uvod

Izmjene i dopune Zakona o bezbjednosti saobraćaja na putevima u Bosni i Hercegovini usvojene su 14. maja 2026. godine, a stupile su na snagu 27. maja 2026. godine. Novela donosi značajne promjene kako u pogledu saobraćajnih pravila i prekršajnih sankcija, tako i u pogledu pojedinih zakonskih definicija od značaja za primjenu Zakona.

2.      Uvođenje pojma obijesne vožnje

Najznačajnija novina svakako je uvođenje instituta obijesne vožnje. Time je zakonodavac izdvojio najteže oblike kršenja saobraćajnih pravila i podvrgao ih posebnom režimu sankcionisanja.

Odredbom člana 42a propisano je:

„Obijesna vožnja je postupanje vozača koje je u gruboj suprotnosti s pravilima saobraćaja prilikom kojeg vozač ne pokazuje obzir prema bezbjednosti u saobraćaju, odnosno ozbiljno narušava bezbjednost u saobraćaju.“

Zakonom je posebno naglašeno da pojam obijesne vožnje nije ograničen isključivo na taksativno navedene slučajeve, ali obuhvata naročito:

• prolazak kroz crveno svjetlo dva ili više puta u periodu od 20 minuta;
• kretanje brzinom većom za više od 40 km/h od dozvoljene u naseljenom mjestu, odnosno za više od 60 km/h u nenaseljenom mjestu;
• preticanje kolone vozila preko pune uzdužne linije;
• upravljanje vozilom pod uticajem alkohola u koncentraciji od najmanje 1,50 g/kg ili pod uticajem narkotika i drugih psihoaktivnih supstancija.

Za prekršaj obijesne vožnje propisana je novčana kazna u iznosu od 2.000,00 KM do 3.000,00 KM, zaštitna mjera zabrane upravljanja motornim vozilom u trajanju od šest mjeseci te dva kaznena boda.

U slučaju da je obijesnom vožnjom prouzrokovana saobraćajna nezgoda, propisana je novčana kazna od 3.000,00 KM do 5.000,00 KM, zabrana upravljanja vozilom u trajanju od devet mjeseci te četiri kaznena boda.

Posebno je značajno da se vozaču koji ponovi prekršaj obijesne vožnje privremeno oduzima vozilo.

3.      Mogućnost trajnog oduzimanja vozila

Novelom su značajno pooštrene pojedine kaznene odredbe. Uvedena je mogućnost trajnog oduzimanja motornog vozila, kao i izricanja maksimalnih novčanih kazni u slučajevima:

• upravljanja vozilom bez vozačke dozvole;
• upravljanja neregistrovanim vozilom ili vozilom kojem je istekla registracija;
• korišćenja registarskih oznaka izdatih za drugo vozilo;
• odbijanja ispitivanja na prisustvo alkohola ili opojnih droga;
• upravljanja vozilom za vrijeme trajanja zabrane upravljanja.

Navedene izmjene predstavljaju jasan pokušaj zakonodavca da pooštri represivni odgovor prema najtežim i najopasnijim oblicima saobraćajnih prekršaja.

4.      Vozači pod uticajem alkohola i opojnih droga

Značajna izmjena odnosi se i na ovlašćenja policijskih službenika prema vozačima koji se nalaze u stanju koje ih čini nesposobnim za bezbjedno upravljanje vozilom.

Novim zakonskim rješenjem izričito je propisano da ovlašćeno lice može privremeno oduzeti vozačku dozvolu i isključiti iz saobraćaja lice koje upravlja ili pokušava upravljati vozilom, a koje se nalazi u očiglednom psiho-fizičkom stanju koje onemogućava bezbjedno upravljanje vozilom, ukoliko je takvo stanje prouzrokovano dejstvom alkohola ili opojnih droga.

Na taj način otklonjene su određene nedoumice koje su postojale u ranijem tekstu Zakona, koji je prvenstveno bio fokusiran na dejstvo alkohola.

5.      Pooštravanje kazni za pojedine saobraćajne prekršaje

Novelom su povećane i kazne za pojedine česte saobraćajne prekršaje, i to za:

• korišćenje mobilnog telefona ili drugog elektronskog uređaja tokom vožnje;
• korišćenje uređaja kojima se ometa rad uređaja za mjerenje brzine ili drugih uređaja za dokumentovanje prekršaja;
• nekorišćenje bezbjednosnog pojasa.

Za navedene prekršaje novčana kazna povećana je sa dosadašnjih 100,00 KM do 300,00 KM na iznos od 200,00 KM do 400,00 KM.

Ako se takvim postupanjem prouzrokuje saobraćajna nesreća, propisana je novčana kazna od 400,00 KM do 2.000,00 KM, uz mogućnost izricanja zaštitne mjere zabrane upravljanja vozilom u trajanju od jednog do šest mjeseci i dva kaznena boda.

6.      Izmjene zakonskih definicija

Pored izmjena u oblasti saobraćajnih pravila i sankcija, novela donosi i više izmjena definicija sadržanih u odredbi člana 9. Zakona.

a.      Definicija naselja

Iz definicije naselja uklonjeni su pojedini infrastrukturni elementi, poput trotoara i nogostupa, koji su ranije mogli dovesti do restriktivnog tumačenja pojma naselja.

Time je omogućeno da se i ruralna ili manje razvijena naseljena mjesta, koja ne raspolažu takvom infrastrukturom, nesporno smatraju naseljima u smislu Zakona. Posljedično, olakšana je primjena pravila o ograničenju brzine i drugih saobraćajnih pravila vezanih za područje naselja.

b.      Definicija pješaka

Proširena je i definicija pješaka. Dok je ranije kretanje predstavljalo jedno od bitnih obilježja ovog pojma, novim rješenjem pješakom se smatra svako lice koje se nalazi na kolovozu, pod uslovom da ne upravlja vozilom niti se nalazi u ili na vozilu.

c.       Definicija učesnika u saobraćaju i povezanih pojmova

Novela napušta ranije restriktivno određenje učesnika u saobraćaju te propisuje da je učesnik u saobraćaju svako lice koje na bilo koji način učestvuje u saobraćaju.

Istovremeno su uvedene i definicije sudionika u saobraćajnoj nezgodi te ugrožavanja saobraćaja, čime je dodatno precizirana terminologija Zakona i stvoren jasniji normativni okvir za njegovu primjenu.

7.      Zaključak

Izmjene i dopune Zakona o bezbjednosti saobraćaja na putevima u Bosni i Hercegovini iz 2026. godine predstavljaju jedno od značajnijih intervenisanja zakonodavca u oblast saobraćajnog prava u posljednjih nekoliko godina. Najveći praktični značaj imaju uvođenje instituta obijesne vožnje, mogućnost trajnog oduzimanja vozila, pooštravanje kaznene politike te preciznije uređenje postupanja prema vozačima pod uticajem alkohola i opojnih droga.

Istovremeno, izmjenama pojedinih zakonskih definicija nastoji se otkloniti dio ranijih nejasnoća u primjeni Zakona i omogućiti dosljednije tumačenje njegovih odredaba u praksi.

Autor: Petar Ćavar