U „Službenom glasniku Republike Srpske“ broj 67/2026 objavljen je Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o obaveznim osiguranjima u saobraćaju, kojim se mijenjaju pravila u vezi sa tarifama osiguranja od autoodgovornosti, obradom ličnih podataka, ostvarivanjem prava na naknadu štete, korišćenjem evropskog izvještaja o saobraćajnoj nezgodi, kao i finansiranjem i poslovanjem Zaštitnog fonda Republike Srpske.
Jedna od najznačajnijih izmjena odnosi se na produženje perioda primjene zajedničke tarife premija i cjenovnika osiguranja od autoodgovornosti. Prema ranijim izmjenama Zakona, zajednička tarifa mogla je ostati u primjeni najkasnije do 31. decembra 2026. godine. Novim izmjenama taj rok je produžen do 31. decembra 2031. godine. Time se prelazak na režim u kojem bi društva za osiguranje samostalnije određivala tarife premija osiguranja od autoodgovornosti, odgađa za dodatnih pet godina.
Značajan dio izmjena odnosi se i na usklađivanje ovog propisa sa Zakonom o zaštiti ličnih podataka. U Zakon su unesene definicije ličnog podatka i jedinstvenog matičnog broja, pri čemu je izričito propisano da JMB predstavlja lični podatak koji se može upisivati i obrađivati u evidencijama propisanim Zakonom. Na ovaj način se uspostavlja neposredan zakonski osnov da društva za osiguranje, Zaštitni fond i Agencija za osiguranje Republike Srpske obrađuju JMB kada je to potrebno za zaključivanje i izvršavanje ugovora o osiguranju, vođenje evidencija, rješavanje odštetnih zahtjeva i vršenje nadzora.
Društva za osiguranje su, prema novim odredbama, ovlašćena i obavezna da u svojim bazama podataka obrađuju lične podatke, uključujući JMB, o osiguranicima, osiguranim vozilima, štetnim događajima, procjeni i likvidaciji šteta. Zaštitni fond obrađuje ove podatke radi postupanja po zahtjevima trećih oštećenih lica, dok ih Agencija može obrađivati radi vršenja nadzora i drugih zakonom utvrđenih nadležnosti. U svim tim slučajevima obrada mora biti usklađena sa propisima kojima se uređuje zaštita ličnih podataka.
Izmijenjene su i odredbe kojima se određuju lica koja nemaju pravo na naknadu štete po osnovu osiguranja od autoodgovornosti. Raniji tekst odnosio se na srodnike i druga fizička lica koja potražuju naknadu za duševne bolove zbog smrti ili tjelesne povrede vozača koji je prouzrokovao štetu. Novim tekstom isključenje je formulisano šire, tako da obuhvata srodnike, druga fizička, ali i pravna lica koja potražuju naknadu štete zbog smrti, tjelesne povrede ili liječenja vozača koji je prouzrokovao štetu.
Prošireno je i isključenje koje se odnosi na putnika koji je dobrovoljno ušao u vozilo kojim je upravljao neovlašćeni vozač ili vozač pod dejstvom alkohola ili opojnih droga. Prema novom tekstu, pravo na naknadu nema ne samo takav putnik već ni njegov srodnik, kao ni drugo fizičko ili pravno lice koje podnese zahtjev za naknadu štete zbog smrti, tjelesne povrede ili liječenja putnika, pod uslovom da društvo za osiguranje dokaže da je putniku trebalo biti poznato da vozilom upravlja neovlašćeno lice ili lice pod dejstvom alkohola ili opojnih droga.
Izmjenom člana 35. brisane su riječi „zaključenu na granici“. Ova izmjena odnosi se na polisu graničnog osiguranja, odnosno na osiguranje od autoodgovornosti vozila inostrane registracije za koje ne postoji odgovarajući dokaz o osiguranju koji važi na teritoriji Bosne i Hercegovine. Brisanjem navedenih riječi uklanja se uslov da polisa mora biti fizički zaključena na samoj granici, čime se omogućava fleksibilnije uređivanje načina njenog zaključivanja.
Posebno značajna praktična izmjena odnosi se na evropski izvještaj o saobraćajnoj nezgodi. Prema Zakonu, obrazac evropskog izvještaja može se koristiti u postupku rješavanja odštetnog zahtjeva kao dokaz nastanka saobraćajne nezgode u slučaju manje materijalne štete, pod uslovom da je uredno i potpuno popunjen i da su uz njega priložene fotografije oštećenja na vozilima i mjesta nezgode. Do sada se manjom materijalnom štetom smatrala šteta na vozilu koja ne prelazi 500,00 KM. Izmjenama iz 2026. godine ovaj iznos je povećan na 2.500,00 KM.
To znači da se evropski izvještaj ubuduće može koristiti kod znatno većeg broja lakših saobraćajnih nezgoda, odnosno kod nezgoda u kojima šteta na vozilu ne prelazi 2.500,00 KM. Praktična posljedica ove izmjene trebalo bi da bude jednostavnije i brže dokumentovanje i rješavanje manjih šteta, bez potrebe da se u svakom takvom slučaju sačinjava policijski zapisnik, pod uslovom da su ispunjeni ostali zakonski uslovi za korišćenje evropskog izvještaja.
Veći broj izmjena odnosi se na položaj, finansiranje i poslovanje Zaštitnog fonda Republike Srpske. Izvori finansiranja Fonda sada su jasnije podijeljeni na članarine, doprinose, posebnu naknadu za finansiranje centralne elektronske evidencije i druge izvore predviđene statutom Fonda.
Proširene su i obaveze izvještavanja Zaštitnog fonda prema Agenciji za osiguranje Republike Srpske. Fond je dužan da dostavlja podatke o uplaćenim članarinama, doprinosima i naknadama, kao i izvještaje o evidentiranim i isplaćenim štetama i naplaćenim regresnim potraživanjima. Propisana je i prekršajna odgovornost ako se prihodi ne koriste u skladu sa Zakonom ili ako se Agenciji ne dostave propisani izvještaji.
U cjelini posmatrano, izmjene iz 2026. godine imaju nekoliko osnovnih ciljeva. Prije svega, produžava se kontrolisani režim formiranja tarifa osiguranja od autoodgovornosti do kraja 2031. godine. Istovremeno se uspostavlja jasniji zakonski osnov za obradu JMB-a i drugih ličnih podataka u sistemu obaveznih osiguranja u skladu sa novim Zakonom o zaštiti ličnih podataka BiH, proširuju i preciziraju određena isključenja iz prava na naknadu štete, povećava prag za korišćenje evropskog izvještaja sa 500,00 KM na 2.500,00 KM i detaljnije uređuju finansiranje, izvještavanje i namjensko korišćenje sredstava Zaštitnog fonda.
Autor teksta: Igor Letica, advokat
