Novi Zakon o turizmu Republike Srpske uspostavlja pravni okvir za planiranje i razvoj turizma te uređuje ključna pitanja od značaja za funkcionisanje turističkog sektora. Zakonom su definisani oblici planiranja i razvoja turizma na teritoriji Republike Srpske, prava i obaveze turističkih subjekata, uslovi za obavljanje turističke djelatnosti, pružanje usluga u turizmu, promocija i unapređenje turizma, podsticaji u turizmu, vođenje evidencija, kao i upravni nadzor.
Posebna pažnja posvećena je planiranju razvoja turizma kroz uspostavljanje sistema strateških i planskih dokumenata, koji obuhvata Strategiju razvoja turizma Republike Srpske, strategije razvoja turizma jedinica lokalne samouprave, Plan promocije turizma Republike Srpske, Master plan i Program razvoja turističkog proizvoda. Pored toga, zakon uređuje proglašenje turističkih mjesta i održivo korišćenje turističkih prostora, čime je uspostavljen cjelovitiji okvir za upravljanje razvojem turizma u Republici Srpskoj.
Za razliku od ranijeg zakona u predmetnoj oblasti, novi Zakon o turizmu detaljnije reguliše poslovanje turističkih agencija. Pored tradicionalnih poslova organizovanja i prodaje turističkih putovanja, zakon precizno uređuje elektronsku prodaju turističkih aranžmana, propisuje obavezne informacije koje agencija mora učiniti dostupnim korisnicima putem interneta i društvenih mreža, uređuje sadržaj programa putovanja i opštih uslova putovanja, kao i obaveze agencije u pogledu zaštite prava korisnika turističkih usluga.
Zakon razlikuje agencije koje organizuju turistička putovanja u zemlji i inostranstvu od agencija koje posluju isključivo u oblasti domaćeg turizma, pri čemu za svaku kategoriju propisuje različite kadrovske i finansijske uslove. Takođe, propisana je obaveza obezbjeđenja odgovarajućeg jemstva u vidu bankarske garancije ili polise osiguranja, čime se unapređuje zaštita korisnika turističkih usluga u slučaju neispunjenja ugovornih obaveza, finansijske nemogućnosti ili stečaja agencije. Posebnu novinu predstavlja uvođenje posebne bankarske garancije za organizaciju grupnih školskih putovanja, u najmanjem iznosu od polovine ukupne cijene ekskurzije, čime se dodatno jača zaštita učenika i njihovih roditelja. Sistem licenciranja turističkih agencija dodatno je unaprijeđen kroz jasnije propisivanje uslova za izdavanje licence, njenu reviziju i mogućnost oduzimanja u slučaju nepravilnosti u poslovanju.
Novi zakon detaljnije uređuje položaj turističkih vodiča, turističkih pratilaca i turističkih animatora, precizirajući njihove uloge i uslove za obavljanje poslova. Za sticanje zvanja turističkog vodiča i turističkog pratioca propisani su uslovi stručne osposobljenosti, uključujući najmanje srednje obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju, znanje jednog stranog jezika i položen stručni ispit. Posebno je uređeno teritorijalno važenje ispita za turističke vodiče, čime se omogućava razvoj lokalnih turističkih vodiča za određena turistička područja. Takođe, prvi put se posebno uređuje status turističkog animatora kao lica koje planira i ostvaruje programe organizovanja slobodnog vremena korisnika turističkih usluga, uz obavezu upisa u elektronsku evidenciju u turizmu.
Zakonom su detaljnije uređene različite vrste turističkih usluga, uključujući zdravstveni, seoski, vodeni, lovno-ribolovni, nautički, sportsko-rekreativni, kulturni, kongresni i druge posebne oblike turizma. Posebna pažnja posvećena je obavezama pružalaca turističkih usluga koje uključuju sportsko-rekreativne aktivnosti, naročito u pogledu obezbjeđenja odgovarajuće opreme, stručnog kadra, informisanja korisnika o mogućim rizicima i osiguranja od posljedica nesrećnog slučaja. Takođe, uređeni su uslovi za pružanje turističkih usluga na vodama, kao i status turističkog vodiča za rafting – skipera, čime se dodatno unapređuje bezbjednost korisnika turističkih usluga.
U oblasti promocije turizma unaprijeđen je sistem turističkih organizacija i preciznije definisana njihova uloga u razvoju turističke ponude. Definisane su nadležnosti Turističke organizacije Republike Srpske, kao i turističkih organizacija gradova, opština i međuopštinskih turističkih organizacija, posebno u oblasti promocije turističkih vrijednosti, informisanja turista, razvoja turističkih proizvoda i saradnje sa privrednim subjektima. Uređen je i način njihovog finansiranja, upravljanja i osnivanja turističko-informativnih centara.
Posebna pažnja posvećena je unapređenju sistema evidencije u turizmu kroz uspostavljanje elektronske evidencije turističkih subjekata, kojom se omogućava efikasnije praćenje podataka o pružaocima turističkih usluga, turističkim vodičima, turističkim organizacijama i drugim subjektima značajnim za razvoj turizma. Propisane su i obaveze pojedinih pružalaca usluga u vezi sa upisom i brisanjem iz evidencije, čime se doprinosi većoj transparentnosti i boljem praćenju turističkog sektora.
U cilju stvaranja povoljnijeg okvira za razvoj turizma detaljnije su uređene podsticajne mjere, kroz mogućnost izdvajanja sredstava za izradu strateških i planskih dokumenata, promociju turističkih destinacija, razvoj turističke infrastrukture i suprastrukture, unapređenje postojećih sadržaja, kao i podršku projektima iz oblasti turizma i sa turizmom povezanih djelatnosti. Definisani su korisnici podsticajnih sredstava, način njihove dodjele, kriterijumi za izbor projekata i obaveze korisnika u pogledu namjenskog korišćenja sredstava, izvještavanja i kontrole realizacije finansiranih aktivnosti, čime se doprinosi transparentnijem i efikasnijem ulaganju u razvoj turizma.
Novim zakonskim rješenjem detaljnije je uređen sistem turističkih vaučera kao instrument podrške razvoju domaćeg turizma. Novina je mogućnost da, pod određenim uslovima, korisnici vaučera mogu biti i strani državljani, ukoliko je to predviđeno međunarodnim sporazumom i principom reciprociteta. Pored toga, preciznije su uređeni uslovi za uključivanje ugostitelja i turističkih agencija u sistem vaučera, postupak izdavanja, korišćenja i refundacije, kao i kontrolni mehanizmi radi sprečavanja zloupotreba.
U dijelu koji se odnosi na nadzor preciznije su uređene nadležnosti Ministarstva i inspekcijskih organa, kao i mjere koje se mogu preduzeti radi otklanjanja nepravilnosti, uključujući zabranu obavljanja djelatnosti i privremeno zatvaranje objekta u slučajevima težih povreda zakona.
Kaznenim odredbama detaljnije su propisani prekršaji i novčane kazne za turističke subjekte, posebno za nezakonito poslovanje agencija, neispunjavanje uslova za pružanje turističkih usluga, kao i nepoštovanje obaveza u vezi sa novim oblicima turizma i elektronskom evidencijom u turizmu.
Prelaznim i završnim odredbama propisana je obaveza turističkih subjekata da svoje poslovanje usklade sa novim zakonom u roku od šest mjeseci od njegovog stupanja na snagu. Takođe je predviđeno donošenje novih podzakonskih akata neophodnih za njegovu primjenu, dok će se do njihovog donošenja primjenjivati postojeći propisi, ukoliko nisu u suprotnosti sa novim zakonom.
Autor: Milica Gostović
